QR kodlu kullanım kılavuzu: yönetmelik ne diyor, kutuya ne basılır

1Kısa cevap: yönetmelik ne diyor?

Tüketiciye sunulan ürünlerin kılavuz kuralları, 13 Haziran 2014 tarihli ve 29029 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Yönetmeliğindedir. 5 Kasım 2020 tarihli ve 31295 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik 1 Ocak 2021'de yürürlüğe girdi ve kılavuzu dijital verenler için önemli bir cümle ekledi.

• Türkçe kılavuz zorunlu: Tüketicinin kullanımına sunulan malların Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla satılması zorunludur (Madde 5(1)).
• Kâğıt veya kalıcı veri saklayıcısı: Kılavuz açık, sade, anlaşılabilir bir dille ve okunabilir şekilde düzenlenir; kâğıt üzerinde ya da kalıcı veri saklayıcısıyla verilir (Madde 5(2)). Yönetmeliğin tanımına göre kalıcı veri saklayıcısı kısa mesaj, e-posta, internet, disk, CD, DVD ve hafıza kartı gibi araçları kapsar (Madde 4(1)(c)).
• Erişim bilgisi ürünün üzerinde: Kılavuz kalıcı veri saklayıcısıyla verilirse, üretici veya ithalatçı kılavuza erişim için gerekli bilgilendirmeyi malın veya ambalajının üzerinde yapar (Madde 5(2), 2020 değişikliği).
• İnternet sitesi ve kâğıt hakkı: Bu durumda kılavuz ayrıca üreticinin veya ithalatçının internet sitesinde de yer alır. İnternet sitesi yoksa ya da tüketici talep ederse kılavuz ücretsiz olarak kâğıt üzerinde de verilir (Madde 5(3)).
• Ürünün üzerine yazılabilir: Kılavuz, malın özelliğine ve sunuluş biçimine göre malın veya ambalajının üzerine yazılabilir ya da eklenebilir (Madde 5(4)).
• Arayüz Türkçe: Malın kullanıcı arayüzündeki yazılı, sesli ve görüntülü ifadelerin Türkçe olması zorunludur (Madde 5(5)).
• Kapsam: Yönetmelik, 6. maddede sayılanlar dışında tüketiciye sunulan malları kapsar (Madde 2). “Mal” tanımı, Bakanlıkça tespit ve ilan edilen ve Türkçe kılavuzla satılması zorunlu olan malları ifade eder (Madde 4(1)(e)). Vida, kırtasiye ve mekanik el aletleri gibi ürünler için kılavuz zorunlu değildir (Madde 6).
• Sorumluluk: Kılavuzu hazırlamak üretici ve ithalatçının, tüketiciye vermek ve teslim edildiğini ispatlamak satıcının sorumluluğundadır (Madde 8).

2Kutuya ne basılır?

Erişim bilgisinin amacı, müşterinin kılavuzu birkaç saniyede bulmasıdır. Kutunun, ürün etiketinin veya hızlı başlangıç kartının üzerine şunları koyun:

• QR kod: Kendi alan adınızdaki kısa ve kalıcı bir adrese gitsin, örneğin markaniz.com/k/af200. Basılan kod değişmez, ama adresin arkasındaki sayfayı yeniden baskı yapmadan güncelleyebilirsiniz.
• Kısa internet adresi: Kodun altına yazın. Kodu okutamayan ya da okutmak istemeyen müşteri adresi elle yazabilir.
• Model adı ve numarası: Müşteri doğru kılavuzu açtığından emin olur. Her model için, gerekiyorsa her donanım sürümü için ayrı bir kod kullanın.
• Sade bir etiket: Örneğin “Kullanım kılavuzu ve kurulum videosu” veya “Kurulum videosu için okutun”. Etiket ile kod yan yana durmalı.
• Takip parametresi yok: Basılı adrese takip parametreleri eklemeyin, çünkü kod yoğunlaşır. Okutmaları yönlendirme adresinde sayın.

3QR kod boyutu, sessiz bölge, kontrast ve yerleşim

QR kod, modül adı verilen kare noktalardan oluşan bir ızgaradır. Denso Wave'e göre en küçük sürüm olan Version 1, 21 x 21 modüldür ve her sürüm her kenara 4 modül ekler. Daha fazla veri daha fazla modül demektir; bu yüzden kısa bir adres aynı alanda daha büyük ve daha kolay okunan modüller sağlar. (QR Code, DENSO WAVE INCORPORATED'ın tescilli markasıdır.)

Kodun basılı boyutu, bir kenardaki modül sayısı ile modül boyutunun çarpımıdır; buna her kenarda 4 modüllük boş alan eklenir. Denso Wave'in örneğinde 25 x 25 modüllük Version 2 kod, 0,5 mm modülle 12,5 mm olur; sessiz bölgeyle birlikte yaklaşık 16,5 mm'lik bir kare gerekir. Perakende kasasında da okutulacak GS1 Digital Link kodları için GS1, modül boyutunu en az 0,396 mm, hedef 0,495 mm ve en fazla 0,990 mm olarak belirler.

• Sessiz bölge: Kodun dört kenarında 4 modül genişliğinde boş alan bırakın. Bu alana yazı, çizgi veya desen girmesin.
• Hata düzeltme: Denso Wave'e göre en sık seçilen seviye M'dir (yaklaşık %15). Kirlenebilecek yüzeylerde Q veya H seçilebilir, ancak kod yoğunlaşır.
• Renk: Temel öneri beyaz zemin üzerine siyah koddur. Kod okuyucular kırmızı ışık kullandığı için beyaz zemin üzerindeki kırmızı kod okunamaz; GS1 de koyu modüllerde kırmızıdan kaçınılmasını ister.
• Yüzey: GS1'e göre yüksek parlaklıktaki malzemeler ve plastik kaplama, renkler zıt olsa bile okumayı engelleyebilir. Denso Wave şeffaf poşet üzerindeki kodların okunmasının genellikle zor olduğunu belirtir; bu durumda kodun arkasına beyaz zemin basın veya etiket kullanın.
• Logo: Kodun üzerine çizim veya logo koymak okumayı yavaşlatabilir ya da imkânsız hâle getirebilir. GS1, değiştirilmiş kodların ISO/IEC 15415'e göre doğrulanmasını önerir; logoyu kodun yanına koymak daha güvenlidir.
• Yerleşim: Kodu kutu açıldığında ilk görülen yere, örneğin hızlı başlangıç kartına koyun. Katlama yerlerinden, dikişlerden ve sıkı kıvrımlardan uzak tutun. Bakım soruları için ürünün üzerine, model etiketinin yanına dayanıklı bir etiket eklenebilir.
• Boyut kararı: Denso Wave, kodun eldeki alanda olabildiğince büyük basılmasını önerir. Son kararı gerçek malzeme üzerinde test ederek verin.

4Kodun açtığı sayfada neler olmalı?

Yönetmeliğe göre kılavuz, malın tanıtım, kullanım, kurulum, bakım ve basit onarımına ilişkin bilgileri kapsar (Madde 4(1)(g)). Madde 7 kılavuzda bulunması gereken bilgileri sayar; bunlar arasında bağlantı veya montajın nasıl yapılacağını gösteren şema ve montajı kimin yapacağı bilgisi de vardır (Madde 7(1)(g)). Kılavuzu QR kodla veriyorsanız, açılan sayfadaki kılavuz da Türkçe olmalı ve bu bilgileri içermelidir.

Tek bir kod birden çok pazara hizmet edebilir: sayfa telefonun dil ayarını okuyup uygun dili açar, müşteri de bir dil menüsüyle değiştirebilir. Canlı demomuzda bir airfryer kurulum rehberi telefonun ayarına göre altı dilden birinde açılır. QR video kılavuzlarımız aynı düzeni sizin ürünleriniz için kurar. Sayfada şunlar bulunsun:

• Ürün adı, model numarası ve bir fotoğraf.
• Yazdırılabilir ve indirilebilir Türkçe kılavuz.
• Bölümlere ayrılmış, altyazılı bir kurulum videosu.
• Kılavuzdaki güvenlik uyarıları, ilgili adımın yanında ve değiştirilmeden.
• Yetkili servis, yedek parça ve garanti bilgileri.
• Mobil veride hızlı açılan, sesi kendiliğinden başlamayan bir sayfa.

5Test edin, okutmaları kişisel veri toplamadan sayın

Yalnızca dosyayı değil, basılı kodu test edin.

1. Baskı dosyasını okutun Matbaaya göndermeden önce son dosyadaki kodu okutun ve adresin planladığınız adres olduğunu kontrol edin.
2. Basılı provayı deneyin Gerçek malzeme üzerinde, eski ve yeni, iOS ve Android telefonların kendi kameralarıyla okutun. Loş ışıkta, parlamada, farklı açı ve mesafelerde deneyin.
3. Açılan sayfayı kontrol edin Yönlendirmeyi, dil seçimini ve mobil veride açılış hızını farklı dillere ayarlı telefonlarla kontrol edin.
4. Okutmaları sayın Kısa adresteki yönlendirmede okutmaları ürün, tarih, ülke ve dil bazında toplam sayılar olarak tutun. Bunun için kişileri tanımlayan bir bilgi toplamanız gerekmez.
5. Adresi yaşatın Alan adını yenileyin ve yönlendirmeyi ürün kullanıldığı sürece çalışır tutun. Makinelerde dijital talimatın en az 10 yıl çevrim içi kalması gerekir; ayrıntılar Makine Emniyeti Yönetmeliği rehberimizde.

6AB'ye ihracat: dijital bilgi “ek olarak” verilir

AB'de tüketiciye satılan ürünler için Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (AB) 2023/988, yani GPSR, 13 Aralık 2024'ten beri uygulanıyor. GPSR Madde 9(7)'ye göre üretici, ürünün yanında açık talimatlar ve güvenlik bilgileri bulunmasını sağlar; bu bilgiler, ürünün satıldığı üye devletin belirlediği ve tüketicilerin kolayca anlayabileceği bir dilde olur.

GPSR Madde 21'e göre iktisadi işletmeciler bu bilgileri, ürünün, ambalajın veya eşlik eden belgenin üzerinde açıkça görülen elektronik bir çözümle dijital formatta ek olarak sunabilir; tüzüğün 32 numaralı gerekçesi QR kodu ve data matrix kodu örnek verir. Yani GPSR kapsamındaki bir üründe QR kod, kutudaki talimatların yerine değil yanına konur. Türkiye'de ise kılavuz kalıcı veri saklayıcısıyla verilebilir; ihracat yapıyorsanız iki kuralı ayrı ayrı planlayın.

Makinelerde durum farklıdır: 20 Ocak 2027'den itibaren hem Türkiye'de hem AB'de kullanım talimatları belirli şartlarla dijital verilebilir. Ayrıntılar Makine Emniyeti Yönetmeliği rehberimizde. Birden çok ülkeye satıyorsanız çok dilli dijital kullanım kılavuzu sayfamıza da bakın.

Bu sayfa genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. İçerik 16 Ekim 2026'da resmî metinlerle karşılaştırılarak kontrol edilmiştir.

Sorular